۱۹ آبان ۱۳۹۳
یادداشت و مقالات چطور یک نقد خوب بنویسیم؟

چطور یک نقد خوب بنویسیم؟

*سیدکمال الدین دعائی
چه‌ط‌ور باید برای یک کتاب، نقد بنویسیم؟ اصلاً چه‌طور باید کتاب را بخوانیم!؟ مسئولین کتاب‌خانهٔ Waterloo ایالت Ontario کانادا، به فکر شما بوده‌اند و راهنمایی در این‌باره روی سایت کتاب‌خانه‌شان قرار داده‌اند. ترجمهٔ این راهنمای موجز را با هم می‌خوانیم:

هر کتاب، نیاز منحصر به‌فردی از منتقد می‌طلبد. هیچ رویکرد واحدی برای همهٔ کتاب‌ها کارساز نیست. پیشنهادهایی که در ادامه به آن‌ها اشاره می‌کنیم، فقط پیشنهادند! هرکدام از آن‌ها که به‌درد‌بخور به‌ نظر می‌رسند را استفاده کنید، اما نسبت به کتاب موردنظرتان واکنشی باقی بمانید.

۱٫ خواندن کتاب
وقتی کتاب را مطالعه می‌کنید، نیروی انتقادی شما باید به‌گوش باشد، اما این بدین معنی نیست که شما آمادهٔ حمله باشید. شما می‌توانید بهترین نتیجه را بدست آورید، در صورتی که در آن واحد هم روحیهٔ انتقادی و هم روحیهٔ موافقت را در خود داشته باشید.

کتاب را کامل و با دقت بخوانید. آن‌چه را که متوجه نشدید، دوباره بخوانید. از مقدمه‌ها، پیش‌گفتارها و دیگر بخش‌ها که ممکن است از متن جدا به ‌نظر برسند، صرف‌نظر نکنید. آن‌چه این‌جا می‌آموزید، ممکن است برای فهم بهتر کتاب به‌ کارتان بیاید. اگر برایتان مقدور باشد، بهتر است که کتاب را دوبار بخوانید؛ بار اول برای درک اجمال کتاب، و بار دوم برای آزمایش احساس و جمع‌آوری شواهد جزئی.

به‌ هنگام مطالعه یادداشت بردارید. فهرستی که در پایین می‌بینید، به‌ شما ایده‌هایی از آن‌چه باید مراقب باشید،‌ می‌دهد. یادداشت‌برداری به ‌شما کمک می‌کند که در هنگام مطالعه، هوشمندانه عمل کنید و فرصتی برای انتخاب مؤثرترین بخش‌ها برای  نقل قول در اختیار شما می‌گذارد.

۲٫ سوالاتی که ‌هنگام خواندن باید بپرسید
■ مضمون وموضوع مورد بحث نویسنده چیست و زمینهٔ عمده‌ای که اثر در آن تعریف می‌شود، کدام است؟
■ نویسنده برای پرداختن به موضوع، از چه رویکردهایی استفاده کرده است؟ تز مرکزی کدام است؟ فرضیات نویسنده کدام‌ها هستند؟ چه متدولوژی استفاده شده است؟
■ منابع اولیهٔ نویسنده کدام هستند؟ تحقیق چقدر جامع است؟
■ کتاب برای چه کسانی نوشته شده است؟ دانشگاهیان؟ غیر دانشگاهیان؟ آیا کتاب برای مخاطبش مناسب است؟
■ ساختار کتاب به چه صورت است؟ آیا کتاب به‌ طور منظم و منطقی پیش‌ رفته است؟ آیا واضح است؟
■ آیا نثر مؤلف شیوا است؟ به طور استثنائی خوب است؟ آیا نویسنده یک شیوهٔ فضولانه دارد؟
■ آیا کتاب از تصویرها استفاده کرده است؟ یک فهرست؟ کتاب‌شناسی؟ کتاب چه ویژگی‌های دیگری دارد؟ آیا این ویژگی‌ها مؤثر و کاربردی هستند؟
■ عنوان کتاب چقدر مناسب است؟ آیا عنوان، حقیقتاً به‌ آن‌چه هدف کتاب است، پایبند است؟
■ آیا شما مواظب ایرادهای واقعی در کتاب هستید؟ از نظرافتادگی؟ فرضیات نادرست؟
■ کتاب چرا نوشته شده است؟ آیا نویسنده به‌ این اهداف دست یافته است؟
■ واکنش شخصی شما به کتاب چگونه است؟ آیا شما را قانع می‌کند؟ خواندنش لذت‌بخش است؟ متقاعدکننده است؟ چرا؟ اگر نیست، چرا نیست؟

۳٫ نوشتن نقد و بررسی
نوشتن نقد برای یک کتاب، بسیار شبیه نوشتن دیگر انواع مقالات کوتاه است. هیچ فرمول همگانی وجود ندارد، اما با پیروی از چند قاعدهٔ پایه، می‌توان کار را ساده کرد.
یادداشت‌هایتان را بررسی کنید و نکاتی که می‌خواهید بنویسید، فهرست کنید.

این نکات را در یک نظم منطقی مرتب کنید. وقت‌گذاشتن روی نظم‌دهی، نه‌ تنها یک ساختار قوی و واضح ایجاد می‌کند، بلکه به‌ شما امکان می‌دهد که روی تعبیرسازی و کلمه‌بندی به ‌هنگام نوشتنِ اولین پیش‌نویس، متمرکز شوید. یک‌ راه ممکن برای تنظیم مقاله به این صورت است:

۱٫ یک توضیح مختصر دربارهٔ موضوع، هدف و حیطهٔ کتاب؛
۲٫ یک نمای کلی از تز کتاب و قضاوت‌های آن؛
۳٫ یک ارزیابی با جزئیات از جدل‌های اصلی نویسنده؛
۴٫ یک براورد از ضعف‌ها و قوت‌های عمدهٔ کتاب؛
۵٫ یک خلاصه از موضوعاتی که هنوز بدان‌ها پرداخته نشده (مانند منابع، تصاویر، فهرست‌ها و غیره)؛
۶٫ یک ارزیابی در مورد جایگاه کتاب از نظر ادبیات موضوع آن.

اولین پیش‌نویس را بنویسید، در عبارت‌بندی متوقف نشوید، اما سعی کنید هرچه باید بگویید، بر روی برگه بیاورید.
بعد از این‌که مدت زمانی گذشت، نوشتهٔ خود را منتقدانه بخوانید و به نقاط مبهم، ناقص و تکرارها توجه کنید.
پیش‌نویس دوم را بنویسید، ایرادهای دستور زبانی و نشانه‌گذاری را بررسی کنید و مطمئن شوید دقیقاً هراعتقادی که دارید، نوشته‌اید.
نوشتهٔ نهایی را تایپ کنید.
نسخهٔ تایپ‌شده را غلط‌‌گیری کنید و تا جایی که از بی‌ایرادی‌اش مطمئن شوید، تصحیح کنید.

*منبع: اشا.


مطالب مرتبط


نظر شما چیست؟

برای نمایش عکس از gravatar یا دریافت پاسخ از مدیر. ایمیل شما به صورت عمومی نمایش داده نخواهد شد.

نظرات

نتیجه ای یافت نشد.